Tire’de güneş enerjisi yatırımlarının yaygınlaşmasıyla birlikte GES temizleme ve güneş paneli temizliği, santrallerin işletme ve bakım süreçlerinde dikkate alınması gereken hizmetlerden biri haline gelmiştir. Fabrika çatıları, işletmeler, tarımsal tesisler, depolar ve arazi tipi güneş enerji santrallerinde kullanılan fotovoltaik paneller zaman içerisinde çevresel koşullara bağlı olarak kirlenebilir.
Panel yüzeyinde biriken toz, polen, çamur, kuş pisliği, yaprak ve diğer partiküller güneş ışığının panel hücrelerine ulaşmasını azaltabilir. Kirlenmenin üretim üzerindeki etkisi; santralin konumu, panel eğimi, yağış miktarı, çevredeki tarımsal faaliyetler ve atmosferik koşullara göre değişir.
Bu nedenle Tire GES temizleme hizmeti, yalnızca panellerin yıkanması olarak değil, panel yüzeyinin uygun yöntemlerle temizlenmesi ve santralin çalışma koşullarının korunmasına yönelik planlı bir bakım çalışması olarak değerlendirilmelidir.
Güneş panellerinin elektrik üretimi, hücrelerin yeterli miktarda güneş ışınımına maruz kalmasına bağlıdır. Panel yüzeyinde oluşan kir tabakası ışınımın hücrelere ulaşmasını kısmen engelleyebilir.
Ancak burada önemli olan kirlenmenin miktarıdır.
Hafif yüzey tozu ile panel üzerinde kalın bir kir tabakası veya lokal yoğun kuş pisliği aynı şekilde değerlendirilmez.
Özellikle Tire’de;
farklı oranlarda kirlenebilir.
Bu nedenle temizlik sıklığının tüm GES tesisleri için aynı kabul edilmesi yerine, santralin gerçek çevre koşullarına göre belirlenmesi daha doğru bir yaklaşımdır.
GES temizliği hem çatı hem de arazi tipi santrallerde uygulanabilir.
Ticari işletmelerin, fabrikaların, depoların ve tarımsal yapıların çatılarında bulunan panellerin temizliği sırasında panel yüzeyinin yanı sıra çatı güvenliği de dikkate alınır.
Çatı GES çalışmalarında;
dikkate alınmalıdır.
Arazi tipi santrallerde panel sayısının yüksek olması nedeniyle temizlik çalışmasının planlanması farklıdır.
Panel sıraları arasında güvenli erişim sağlanmalı, kullanılan ekipman panel konstrüksiyonuna zarar vermemeli ve temizlik işlemi sistemin teknik yapısına uygun gerçekleştirilmelidir.
GES panellerinin kirlenme şekli santralin bulunduğu çevreye göre değişir.
Panel yüzeylerinde;
birikebilir.
Özellikle kuş pisliği gibi lokal kirlenmeler, panelin küçük bir bölümünü kaplasa bile o bölgedeki hücrelerin çalışma koşullarını etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca panelin genel olarak temiz görünmesi yeterli değildir. Lokal kirlenmeler de kontrol edilmelidir.
Panel temizliği yapılırken temel amaç, yüzeydeki kirleri giderirken panelin camına, çerçevesine ve bağlantı elemanlarına zarar vermemektir.
Uygulama yöntemi santralin yapısına ve panel üreticisinin bakım talimatlarına göre belirlenmelidir.
Genel uygulamada;
Kullanılacak suyun özellikleri ve temizlik ekipmanının panel yüzeyine uygunluğu da dikkate alınmalıdır.
Her basınçlı su uygulaması güneş paneli temizliği için uygun değildir.
Aşırı basınç;
zarar verebilecek uygulamalara yol açabilir.
Bu nedenle temizlik ekipmanının basıncı kontrollü olmalı ve panel üreticisinin bakım koşulları dikkate alınmalıdır.
Panel temizliğinde amaç yüksek basınç uygulamak değil, kirlenmeyi yüzeye zarar vermeden gidermektir.
Panel camının çizilmesine neden olabilecek sert veya uygun olmayan fırçaların kullanılması doğru değildir.
Çizilen panel yüzeyi yalnızca görsel açıdan değil, optik özellikleri açısından da olumsuz etkilenebilir.
Bu nedenle kullanılan fırça ve temizlik ekipmanının fotovoltaik panel yüzeyine uygun olması gerekir.
Özellikle büyük GES tesislerinde yanlış ekipmanla yapılan temizlik, kısa vadede temiz bir görüntü oluştursa bile uzun vadede panel yüzeyinde hasara neden olabilir.
Tire’de fabrika veya işletme çatısında GES bulunan tesislerde panel temizliği planlanırken normal bir çatı temizliğinden farklı hareket edilmelidir.
Çalışma sırasında;
dikkate alınmalıdır.
Personelin panel yüzeyine basmaması ve çalışma sırasında elektriksel ekipmanlara zarar verilmemesi önemlidir.
Çatı üzerinde yürüyüş ve erişim için uygun güzergâhların kullanılması hem panel hem de personel güvenliği açısından önem taşır.
Panel temizliği, kirlenmeden kaynaklanan olası üretim kayıplarının azaltılmasına yardımcı olabilir.
Fakat “her temizlik işleminden sonra üretim kesin olarak şu kadar artar” şeklinde genel bir oran vermek doğru değildir.
Üretim üzerindeki etki;
gibi birçok değişkene bağlıdır.
Bu nedenle temizlik kararı verilirken santralin üretim verilerinin ve panel yüzeyindeki gerçek kirlenmenin birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklıdır.
GES temizliği için bütün tesislere uygulanabilecek sabit bir süre bulunması beklenmez.
Bazı santrallerde yağışlar yüzeydeki tozun önemli bölümünü uzaklaştırabilirken, bazı tesislerde yağış sonrasında panel üzerinde çamur veya mineral kalıntıları oluşabilir.
Bu nedenle temizlik programı oluşturulurken;
kirlenme seviyesi + üretim performansı + çevresel koşullar + panel eğimi
birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle üretim verilerinde açıklanamayan bir düşüş görülüyorsa panel yüzeylerinin fiziksel olarak incelenmesi faydalı olabilir.
Güneş paneli temizliği sırasında paneller güneş ışığı altında elektrik üretmeye devam eder. Bu nedenle çalışma yalnızca temizlik işi olarak değerlendirilmemelidir.
Özellikle çatı sistemlerinde;
gibi riskler bulunabilir.
Bu nedenle GES temizliğinin uygun iş güvenliği prosedürleriyle ve çalışma alanının özelliklerine göre gerçekleştirilmesi gerekir.
Temizlik sırasında panel yüzeyinin genel durumu gözlemlenebilir. Ancak bu işlem kapsamlı bir GES teknik kontrolünün yerine geçmez.
Temizlik sırasında;
fark edilirse ayrıca teknik değerlendirme yapılması gerekebilir.
Daha ayrıntılı inceleme gerektiğinde termal kamera ölçümü kullanılabilir.
Termal kamera, GES sistemlerinde panel temizliğinden ayrı bir teknik inceleme yöntemidir.
Termal inceleme ile uygun koşullarda;
araştırılabilir.
Burada önemli bir ayrım vardır:
Kirli panel ile arızalı panel aynı şey değildir.
Panelin temizlenmesi yüzey kirlenmesini giderir. Termal kamera ise elektriksel veya termal açıdan anormal bölgelerin araştırılmasına yardımcı olur.
Bu iki çalışma gerektiğinde aynı GES bakım programında birlikte planlanabilir.
GES temizliği, bakım sürecinin bir parçası olabilir ancak santralin bütün bakım işlemlerini kapsamaz.
Örneğin;
GES temizliği
→ Panel yüzeyindeki kirlenmenin giderilmesi.
GES teknik kontrolü
→ Elektriksel ve mekanik sistemlerin değerlendirilmesi.
GES termal kamera incelemesi
→ Termal anomalilerin araştırılması.
Topraklama ölçümü
→ Topraklama sisteminin ölçüm ve değerlendirmesi.
Bu çalışmaların her biri farklı teknik amaçlara sahiptir.
Dolayısıyla bir işletmenin “GES temizliği yapıldı” demesi, santralin tüm elektriksel kontrollerinin tamamlandığı anlamına gelmez.
Tire GES temizleme fiyatı, santralin büyüklüğü dışında çalışma koşullarına da bağlıdır.
Fiyatlandırmada;
gibi faktörler dikkate alınabilir.
Özellikle fabrika çatılarında panel sayısının yanında çalışma yüksekliği ve erişim koşulları da fiyatı önemli ölçüde değiştirebilir.
Bu nedenle teklif alınırken yalnızca “panel temizliği” ifadesine değil, hizmetin hangi kapsamda yapılacağına bakılması gerekir.
GES temizliği için hizmet alınırken yalnızca fiyat karşılaştırması yapmak yerine uygulanacak yöntemin ve çalışma kapsamının netleştirilmesi önemlidir.
İşletme;
önceden netleştirmelidir.
Böylece basit bir panel yıkama işlemi ile kapsamlı GES bakım hizmeti arasındaki fark daha net ortaya çıkar.
Tire’de bulunan bir güneş enerji santralinde temizlik programı oluşturulurken yalnızca takvim üzerinden hareket etmek yerine santralin gerçek çalışma koşulları izlenmelidir.
Pratik olarak;
Panel yüzeyinin incelenmesi → Kirlenme seviyesinin belirlenmesi → Üretim verilerinin değerlendirilmesi → Uygun temizlik yönteminin seçilmesi → Panel temizliği → Görsel kontrol → Gerekirse termal ve elektriksel kontroller
şeklinde bir bakım yaklaşımı uygulanabilir.
Bu yöntem, gereksiz temizlik maliyetlerini azaltırken ciddi kirlenme nedeniyle oluşabilecek performans kayıplarının da daha erken fark edilmesine yardımcı olur.