Selçuk'ta faaliyet gösteren fabrikalar, oteller, restoranlar, üretim işletmeleri, atölyeler, tarımsal işletmeler, depolar ve ticari tesislerde elektrik tüketiminin önemli bir bölümü motorlu ve endüktif karakterli yüklerden oluşabilir. Motorlar, pompalar, kompresörler, klima sistemleri, soğutma grupları, havalandırma sistemleri ve çeşitli makineler çalışırken şebekeden yalnızca aktif enerji değil, reaktif enerji de çekebilir.
Bu durum kontrol altında tutulmadığında işletmenin elektrik sisteminde reaktif tüketim, kapasitif tüketim, düşük güç faktörü, kompanzasyon kademelerinin hatalı çalışması ve reaktif bedel gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle Selçuk'ta kompanzasyon sistemi bulunan işletmeler için yalnızca arıza meydana geldiğinde müdahale edilmesi yerine, sistemin düzenli olarak kontrol edilmesi, bakımının yapılması ve gerektiğinde revize edilmesi önemlidir.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol olarak Selçuk ve çevresinde kompanzasyon panolarının kontrolü, arıza tespiti, bakım, kademe kontrolü, kondansatör ve kontaktör kontrolleri, kompanzasyon rölesi ayarları ve sistemin çalışma durumunun değerlendirilmesine yönelik hizmet sunulmaktadır.
Kompanzasyon sistemindeki bir arıza her zaman ilk anda fark edilmeyebilir.
Örneğin pano dışarıdan normal görünebilir, ancak bazı kondansatör kademeleri devreye girmiyor olabilir. Kompanzasyon rölesi yanlış ölçüm yapıyor olabilir. Kontaktörlerden biri arızalanmış olabilir veya kondansatörlerden bazıları kapasitesini kaybetmiş olabilir.
Böyle bir durumda sistem çalışıyor gibi görünmesine rağmen kompanzasyon istenen performansı göstermeyebilir.
Selçuk'taki bir işletmede kompanzasyon problemi şu belirtilerle ortaya çıkabilir:
Elektrik faturasında reaktif bedel oluşması
Reaktif tüketimin yükselmesi
Kapasitif tüketimin oluşması
Kompanzasyon rölesinin sürekli kademe değiştirerek çalışması
Bazı kademelerin devreye girmemesi
Kondansatörlerin şişmesi veya hasar görmesi
Kontaktörlerde yanma veya yapışma
Sigorta atması
Kompanzasyon panosunda aşırı ısınma
Kondansatörlerin sık arızalanması
Güç faktörünün istenen seviyede olmaması
Harmoniklerin kompanzasyon sistemini olumsuz etkilemesi
Bu belirtilerden biri veya birkaçı görüldüğünde kompanzasyon sisteminin teknik olarak kontrol edilmesi gerekir.
Kompanzasyon arızasında ilk yapılması gereken doğrudan parça değiştirmek değildir.
Öncelikle sistemin neden düzgün çalışmadığının belirlenmesi gerekir.
CNS tarafından gerçekleştirilen arıza tespitinde işletmenin mevcut kompanzasyon yapısı incelenerek arızanın kaynağı belirlenmeye çalışılır.
Kontrol kapsamında;
Kompanzasyon rölesi sistemin yönetim merkezidir.
Rölenin ölçüm değerleri, kademe yönetimi, akım ve gerilim bilgileri, devreye giren ve çıkan kademeler ile ayarları kontrol edilir.
Rölenin yanlış ayarlanması veya ölçüm sistemindeki problem, bütün kompanzasyon sisteminin hatalı çalışmasına neden olabilir.
Kondansatörler kompanzasyon sisteminin temel elemanlarından biridir.
Zaman içerisinde kapasite kaybı veya fiziksel arıza meydana gelebilir.
Bu nedenle yalnızca kondansatörün üzerinde herhangi bir yanık izi olup olmadığına bakmak yeterli değildir. Kondansatörlerin çalışma durumu ve sistem üzerindeki etkileri teknik olarak değerlendirilmelidir.
Kompanzasyon kontaktörleri kondansatör kademelerinin devreye alınmasını ve çıkarılmasını sağlar.
Kontaktörlerde;
kontak yanması,
yapışma,
mekanik arıza,
aşırı ısınma,
bağlantı problemi
gibi durumlar görülebilir.
Arızalı kontaktör nedeniyle ilgili kademe devreye girmeyebilir.
Kompanzasyon panosundaki sigorta ve diğer koruma elemanlarının durumu da kontrol edilir.
Sürekli sigorta atması yalnızca sigortanın değiştirilmesi gereken bir problem olarak değerlendirilmemelidir.
Altta yatan kondansatör, kontaktör, bağlantı veya başka bir sistem problemi araştırılmalıdır.
Kompanzasyon bakımının amacı yalnızca arızalı parçayı değiştirmek değildir.
Bakım sırasında sistemin genel çalışma durumu değerlendirilir.
Pano içerisindeki bağlantılar, kondansatörler, kontaktörler, röle, sigortalar, kablolar, bağlantı noktaları ve diğer ekipmanlar incelenir.
Özellikle yüksek yük altında çalışan işletmelerde pano içerisindeki sıcaklık artışı ve bağlantı noktalarının durumu önem taşır.
Gerekli durumlarda termal kamera ile yapılan incelemeler, normal gözle görülemeyen sıcaklık farklılıklarının tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Kompanzasyon panosu, işletmenin elektrik sisteminde sürekli olarak çalışan bir ekipmandır.
Bu nedenle pano içerisindeki elemanların zaman içerisinde yıpranması mümkündür.
Kontrol sırasında özellikle;
Pano genel durumu
Kondansatör grupları
Kontaktörler
Kompanzasyon rölesi
Sigortalar
Bara ve bağlantılar
Kablo bağlantıları
Kademe çalışma durumu
Isınma belirtileri
Fan ve havalandırma
Pano içerisindeki fiziksel durum
değerlendirilebilir.
İşletmenin yük yapısında değişiklik meydana geldiyse mevcut kompanzasyon sisteminin bu yeni çalışma şartlarına uygun olup olmadığı da ayrıca ele alınmalıdır.
Kompanzasyon hizmeti arayan işletmelerin önemli bir bölümü sisteme reaktif ceza veya elektrik faturasında beklenmeyen artış gördükten sonra müdahale etmektedir.
Ancak reaktif bedelin ortaya çıkmasının birçok farklı nedeni olabilir.
Örneğin;
Kondansatör kademelerinin çalışmaması,
Kompanzasyon rölesinin yanlış ayarlanması,
Kondansatör kapasite kaybı,
Kontaktör arızası,
Akım trafosu bağlantı problemi,
Yük profilinin değişmesi,
Harmonik seviyelerinin yükselmesi,
Kompanzasyon sisteminin tesisin mevcut yüküne uygun olmaması
gibi nedenler araştırılmalıdır.
Bu nedenle sadece “kondansatör değiştirerek” problemi çözmeye çalışmak her zaman doğru yaklaşım değildir.
Önce problemin kaynağı belirlenmeli, daha sonra gerekli müdahale yapılmalıdır.
Kompanzasyon sisteminin amacı yalnızca reaktif tüketimi azaltmak değildir.
Aşırı kompanzasyon sonucunda kapasitif tüketim de ortaya çıkabilir.
Bu nedenle sistemin hem endüktif hem de kapasitif yönden dengeli çalışması gerekir.
Kompanzasyon rölesinin ayarlarının tesisin gerçek yük yapısına uygun olması bu açıdan önemlidir.
Özellikle işletmenin çalışma saatleri değiştiğinde, makineler eklendiğinde veya mevcut makinelerin kullanım şekli değiştiğinde eski kompanzasyon ayarları artık yeterli olmayabilir.
Kompanzasyon rölesinin doğru çalışması için ölçüm sisteminin ve röle ayarlarının işletmenin elektrik altyapısıyla uyumlu olması gerekir.
Akım trafosu oranı, bağlantı şekli, kademe değerleri, hedef cosφ ve rölenin çalışma parametreleri kontrol edilmelidir.
Yanlış ayarlanmış bir röle, sistemde gereksiz kademe açıp kapatılmasına veya ihtiyaç duyulan kademelerin zamanında devreye girmemesine neden olabilir.
Bu nedenle röle değiştirildiğinde yalnızca yeni cihazın takılması değil, sistemin tamamının yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Kompanzasyon panosunda bulunan kademeler, tesisin anlık reaktif ihtiyacına göre devreye girer.
Örneğin işletmede belirli bir kademe devreye girmiyorsa sistemin toplam kompanzasyon kapasitesi düşebilir.
Birden fazla kademenin çalışmadığı durumda ise işletmenin reaktif tüketimi daha da yükselerek elektrik faturasına yansıyabilir.
Kademe kontrolünde;
Rölenin komut vermesi,
Kontaktörün çalışması,
Kondansatörün devreye girmesi,
Kademe akımının oluşması,
Koruma elemanlarının durumu
birlikte değerlendirilmelidir.
Kondansatörler kompanzasyon sistemlerinde sürekli devreye girip çıktıkları için çalışma koşullarına bağlı olarak zaman içerisinde performans kaybedebilir.
Bir kondansatörün arızalanması yalnızca o kademeyi etkilemekle kalmayabilir.
Sistemin toplam kompanzasyon kapasitesinin düşmesine ve diğer kademelerin daha fazla çalışmasına neden olabilir.
Bu nedenle arızalı kondansatör tespit edildiğinde yalnızca “değiştirildi” şeklinde işlem yapmak yerine, kondansatörün neden arızalandığı da değerlendirilmelidir.
Aşırı sıcaklık, harmonikler, yanlış seçim veya çalışma koşulları gibi faktörler araştırılabilir.
Harmonikler özellikle elektronik güç dönüştürücülerin, sürücülerin, UPS sistemlerinin, LED aydınlatmaların, kaynak makinelerinin ve benzeri doğrusal olmayan yüklerin yoğun olduğu işletmelerde dikkate alınması gereken bir konudur.
Harmonik seviyelerinin yüksek olduğu tesislerde kompanzasyon kondansatörleri normalden daha ağır çalışma şartlarına maruz kalabilir.
Bu nedenle kondansatörlerin sık arızalandığı veya kompanzasyon sisteminde tekrarlayan problemler yaşandığı işletmelerde yalnızca kondansatör değiştirmek yerine elektrik sisteminin harmonik açısından da değerlendirilmesi gerekebilir.
Özellikle üretim tesislerinde bu konu daha da önem kazanır.
Selçuk'un turizm yapısı nedeniyle oteller ve konaklama tesisleri kompanzasyon hizmeti açısından önemli işletme gruplarındandır.
Bir otelde aynı anda;
Klima santralleri,
Chiller sistemleri,
Havalandırma fanları,
Hidroforlar,
Sirkülasyon pompaları,
Soğutma sistemleri,
Mutfak ekipmanları,
Asansörler,
Çamaşırhane ekipmanları
gibi çok sayıda elektrikli yük çalışabilir.
Sezon içerisinde elektrik yükünün önemli ölçüde değişmesi de mümkündür.
Bu nedenle özellikle yoğun sezon öncesinde kompanzasyon sisteminin çalışma durumunun kontrol edilmesi işletmenin elektrik altyapısı açısından faydalı olabilir.
Pamucak bölgesindeki konaklama tesisleri ve Selçuk merkezdeki otellerin yanı sıra Şirince'deki konaklama işletmelerinde de kullanılan elektrik yüklerinin yapısına göre kompanzasyon ihtiyacı değerlendirilmelidir.
Üretim tesislerinde motorlar ve makineler kompanzasyon sisteminin çalışma koşullarını doğrudan etkileyebilir.
Makine parkuruna yeni ekipman eklenmesi, eski makinelerin kaldırılması veya üretim kapasitesinin değişmesi sonucunda tesisin reaktif yük karakteristiği değişebilir.
Bu nedenle yıllar önce kurulmuş bir kompanzasyon panosunun bugün hâlâ tesis için ideal çalıştığı varsayılmamalıdır.
Özellikle motor ve kompresörlerin yoğun kullanıldığı işletmelerde kompanzasyon sisteminin mevcut yük yapısıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Selçuk ve çevresindeki tarımsal işletmelerde kullanılan elektrik motorları, pompalar, sulama sistemleri ve diğer ekipmanlar tesisin elektrik yük profilini oluşturur.
Özellikle pompaların yoğun olarak çalıştığı dönemlerde elektrik sisteminin yük karakteristiği değişebilir.
Bu nedenle tarımsal işletmelerde kompanzasyon sistemi yalnızca pano içerisindeki elemanlar üzerinden değil, işletmenin gerçek çalışma düzeni üzerinden değerlendirilmelidir.
Kompanzasyon bakımı ve kompanzasyon kontrolü birbirinin tamamen aynı işlemi değildir.
Bakım sırasında ekipmanın çalışmasını sürdürebilmesi için temizlik, bağlantı kontrolleri, arızalı elemanların değiştirilmesi ve gerekli teknik müdahaleler yapılabilir.
Periyodik kontrol ise ilgili mevzuat ve teknik kriterler kapsamında tesisin güvenli çalışma koşullarının değerlendirilmesine yönelik ayrı bir süreçtir.
İşletmenin bakım yaptırmış olması, mevzuat kapsamında gerekli olan periyodik kontrol yükümlülüklerinin otomatik olarak yerine getirildiği anlamına gelmez.
Bu iki sürecin birbirine karıştırılmaması gerekir.
Kompanzasyon sisteminin yalnızca belirli aralıklarla kontrol edilmesi yerine, işletmenin ihtiyacına göre enerji parametrelerinin düzenli şekilde izlenmesi de değerlendirilebilir.
Uzaktan izleme altyapısı bulunan sistemlerde;
Aktif güç,
Reaktif güç,
Kapasitif güç,
Cosφ,
Akım,
Gerilim,
Enerji tüketimi,
Kompanzasyon kademeleri
gibi parametrelerin takip edilmesi mümkün olabilir.
Bu yaklaşım özellikle sürekli çalışan veya enerji tüketimi yüksek işletmelerde sorunların daha erken fark edilmesine yardımcı olabilir.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol olarak Selçuk'taki işletmelerde kompanzasyon sorunlarına yalnızca parça değişimi açısından yaklaşılmamaktadır.
Öncelikle mevcut sistemin durumu ve arızanın kaynağı değerlendirilir.
Ardından gerekli olması halinde;
Arıza tespiti → elektriksel ölçüm ve değerlendirme → pano kontrolü → kademe kontrolü → arızalı ekipmanın belirlenmesi → bakım veya revizyon → röle ve sistem ayarlarının kontrolü → çalışma durumunun yeniden değerlendirilmesi
şeklinde bir süreç uygulanabilir.
Böylece sürekli aynı arızanın tekrar etmesine neden olan temel problemin belirlenmesi hedeflenir.
Selçuk, Şirince, Belevi ve Pamucak çevresinde faaliyet gösteren işletmelerde kompanzasyon arızası, bakım ve kontrol ihtiyaçları için CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol ile iletişime geçilebilir.
Kompanzasyon panosunda arıza bulunması, elektrik faturasında reaktif bedel oluşması, kondansatörlerin sık arızalanması, kademelerin çalışmaması veya kompanzasyon sisteminin mevcut tesis yüküne uygunluğunun değerlendirilmek istenmesi durumunda işletmenin mevcut sistemi incelenebilir.
CNS Elektrik Mühendislik Periyodik Kontrol
Telefon: 0530 071 07 77