Elektrik tesislerinde güvenliğin sağlanmasında topraklama tesisatı ve yıldırımdan korunma sistemi önemli bir yere sahiptir. Bu sistemlerin kurulmuş olması tek başına yeterli değildir. Tesisatın teknik durumunun, bağlantıların ve ölçüm sonuçlarının belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir.
Denizli topraklama ve paratoner periyodik kontrol hizmeti; fabrikalar, üretim tesisleri, organize sanayi işletmeleri, depolar, atölyeler, ticari yapılar ve elektrik tesisatı bulunan diğer işyerlerinde mevcut sistemin teknik durumunun değerlendirilmesini amaçlar.
Burada iki farklı teknik sistem söz konusudur:
Topraklama tesisatı: Elektrik tesisatındaki koruma ve topraklama düzenlerinin değerlendirilmesi.
Paratoner/yıldırımdan korunma sistemi: Yapının yıldırım etkilerine karşı korunması amacıyla oluşturulan yakalama, iniş ve topraklama sisteminin değerlendirilmesi.
Bu iki sistem birbiriyle ilişkili olabilir ancak topraklama ölçümü ile paratoner kontrolü aynı işlem değildir.
Topraklama tesisatı, elektrik tesisatının önemli güvenlik bileşenlerinden biridir. Bir işletmenin elektrik sistemi incelenirken yalnızca ana topraklama bağlantısına bakılması yeterli olmayabilir.
Tesisin yapısına göre;
Ana topraklama sistemi
Pano topraklamaları
Makine gövde topraklamaları
Koruma iletkenleri
Eşpotansiyel bağlantılar
Trafo topraklamaları
Jeneratör topraklamaları
Fonksiyonel topraklama sistemleri
Yıldırımdan korunma sistemi topraklaması
bulunabilir.
Denizli topraklama periyodik kontrolü kapsamında hangi sistemlerin mevcut olduğu belirlendikten sonra uygun ölçüm ve kontrol yöntemleri uygulanır.
Topraklama ölçümü, topraklama sisteminin teknik durumunun belirlenmesinde kullanılan temel ölçümlerden biridir.
Ancak ölçüm sırasında yalnızca bir değer elde etmek yeterli değildir. Ölçüm sonucunun;
Tesisin elektrik sistemi
Topraklama düzeni
Koruma yöntemi
Tesisin kullanım amacı
Uygulanabilir mevzuat
İlgili teknik standartlar
ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle “her işletmede topraklama değeri aynı olmalıdır” şeklindeki yaklaşım teknik açıdan doğru değildir.
Fabrikalarda elektrik tesisatı genellikle konut ve küçük işletmelere göre daha kapsamlıdır.
Bir üretim tesisinde aynı anda;
Ana dağıtım panosu
Tali dağıtım panoları
Motorlar
Üretim makineleri
Trafo
Jeneratör
Kablo tavaları
Metal konstrüksiyonlar
Eşpotansiyel bağlantılar
bulunabilir.
Bu nedenle Denizli fabrika topraklama ölçümü yapılırken yalnızca tek bir topraklama elektrodunun ölçülmesi, tesisin tamamı hakkında yeterli bilgi vermeyebilir.
Tesisin elektriksel yapısı incelenerek ölçüm noktaları belirlenmeli ve sonuçlar ekipman veya sistem bazında kayıt altına alınmalıdır.
Sanayi tesislerinde yüksek güçlü elektrik ekipmanlarının bulunması nedeniyle topraklama sistemlerinin teknik takibi ayrı önem taşır.
Özellikle;
Trafo → Ana dağıtım → Tali panolar → Makineler → Motorlar
şeklindeki elektrik dağıtım zincirinde bulunan koruma ve topraklama bağlantıları tesisin yapısına göre değerlendirilmelidir.
Topraklama kontrolünde bağlantıların sürekliliği, iletkenlerin durumu ve uygun ölçüm yöntemleriyle elde edilen değerler birlikte ele alınabilir.
Paratoner sistemi, yıldırımdan korunma sisteminin yalnızca görünen bölümüdür. Bir yıldırımdan korunma tesisatı genel olarak;
Yakalama sistemi → İniş iletkeni → Test bağlantısı → Topraklama sistemi
şeklinde düşünülebilir.
Bu nedenle Denizli paratoner periyodik kontrolü sırasında yalnızca çatıda bulunan paratoner ucunun fiziksel olarak yerinde olup olmadığına bakmak yeterli değildir.
Sistemin bütünlüğü kontrol edilmelidir.
Yıldırımdan korunma sisteminin türüne göre aşağıdaki bölümler değerlendirmeye alınabilir:
Çatı üzerinde bulunan yakalama elemanlarının fiziksel durumu, bağlantıları ve sistem içerisindeki konumu incelenebilir.
Yıldırım akımının topraklama sistemine aktarılmasını sağlayan iletkenler kontrol edilir.
Ölçüm yapılabilen test bağlantılarının fiziksel durumu ve erişilebilirliği değerlendirilir.
İniş iletkenleri ve diğer sistem elemanlarının bağlantıları kontrol edilir.
Yıldırımdan korunma sistemine ait topraklama düzeni uygun ölçüm ve kontrol yöntemleriyle değerlendirilir.
Sistemin tasarımına göre gerekli eşpotansiyel bağlantılar incelenebilir.
Denizli paratoner ölçümü, yıldırımdan korunma sisteminin topraklama bölümünün teknik durumunun belirlenmesinde kullanılan ölçüm çalışmalarından biridir.
Ancak paratoner ölçümünü yalnızca “ohm değeri ölçmek” olarak değerlendirmek eksik olur.
Ölçümle birlikte;
İniş iletkenleri
Test klemensleri
Bağlantılar
Yakalama sistemi
Topraklama sistemi
tesisatın yapısına göre değerlendirilmelidir.
Bu yaklaşım, sistemde yalnızca ölçüm değerini değil, yıldırımdan korunma tesisatının bütünlüğünü ortaya koyar.
Gerçekleştirilen ölçüm ve kontrollerin kayıt altına alınması gerekir.
Denizli topraklama ölçüm raporu kapsamında;
İşletme bilgileri
Tesis bilgileri
Ölçüm tarihi
Ölçüm noktaları
Ölçüm yöntemi
Kullanılan ölçüm cihazı
Ölçüm sonuçları
Teknik değerlendirme
Tespit edilen uygunsuzluklar
yer alabilir.
Denizli paratoner periyodik kontrol raporu ise sistemin yapısına göre;
Yakalama elemanları
İniş iletkenleri
Test klemensleri
Bağlantılar
Topraklama sistemi
Ölçüm sonuçları
Tespit edilen uygunsuzluklar
hakkındaki bilgileri içerebilir.
Raporun yalnızca “uygun/uygun değil” şeklinde hazırlanması yerine yapılan ölçüm ve kontrollerin anlaşılabilir şekilde kayıt altına alınması işletmenin teknik takibi açısından daha faydalıdır.
Topraklama sistemi ile yıldırımdan korunma sistemi aynı sistem değildir. Ancak yıldırımdan korunma tesisatının topraklama bölümü nedeniyle aralarında teknik bir ilişki bulunabilir.
Örneğin bir işletmede;
Elektrik tesisatı topraklaması
Makine topraklamaları
Trafo topraklaması
Paratoner topraklaması
gibi farklı topraklama düzenleri bulunabilir.
Bu nedenle kontrol sırasında hangi topraklama sisteminin hangi amaca hizmet ettiği açıkça belirlenmelidir.
İşyerlerinde yapılan periyodik kontrollerde başta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat ve teknik kriterler dikkate alınmalıdır.
Elektrik tesisatları ve topraklama sistemleri açısından uygulanabilir elektrik tesisatı mevzuatı ve standartları; yıldırımdan korunma sistemleri açısından ise sistemin niteliğine uygun standartlar değerlendirilmelidir.
Kontrol periyodu belirlenirken yalnızca internet üzerindeki genel bilgiler esas alınmamalıdır. Tesisin niteliği, ekipmanın özellikleri ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.
Büyük bir fabrikanın tamamını tek bir ölçüm sonucu üzerinden değerlendirmek doğru olmayabilir.
Yıldırımdan korunma sistemi; yakalama elemanı, iniş iletkeni, bağlantılar ve topraklama sistemiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Ölçümün hangi noktada yapıldığı belli değilse sonraki teknik takip zorlaşır.
Bir ölçüm sonucu tesisin teknik yapısından bağımsız değerlendirilmemelidir.
Topraklama ölçümü, elektrik tesisatı periyodik kontrolünün yalnızca belirli bir bölümüdür. Elektrik panoları, kaçak akım koruma düzenleri ve diğer elektriksel unsurlar ayrıca kontrol kapsamına alınabilir.
Bu kontroller özellikle;
Fabrikalar
Organize sanayi işletmeleri
Üretim tesisleri
Depolar
Atölyeler
Ticari işletmeler
Oteller
İş merkezleri
Tarımsal işletmeler
Makine kullanılan işyerleri
Elektrik tesisatı bulunan diğer çalışma alanları
için tesisin özelliklerine göre planlanabilir.
Özellikle Denizli'nin tekstil, üretim, makine, gıda ve sanayi işletmelerinde kapsamlı elektrik tesisatlarının bulunması, topraklama ve yıldırımdan korunma sistemlerinin teknik olarak takip edilmesini önemli hale getirir.
İşyerindeki topraklama sistemlerinin uygun ölçüm yöntemleriyle değerlendirilmesi, sonuçların teknik kriterlere göre yorumlanması ve raporlanmasıdır.
Yıldırımdan korunma sisteminin yakalama, iniş, bağlantı ve topraklama bölümlerinin sistemin niteliğine göre kontrol edilmesi ve ölçüm sonuçlarının raporlanmasıdır.
Hayır. Topraklama elektrik tesisatındaki koruma sistemlerinin bir parçasıdır. Paratoner/yıldırımdan korunma sistemi ise yıldırım etkilerine karşı koruma amacıyla oluşturulan farklı bir sistemdir.
Yapılan ölçümün tarihini, noktasını, yöntemini, sonucunu ve teknik değerlendirmesini kayıt altına almak için önemlidir.
Yıldırımdan korunma sisteminin yapısına göre sistemin topraklama düzeni ölçüm ve kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Evet. Fabrikanın elektrik tesisatının yapısına göre ana topraklama, pano, makine ve diğer ilgili topraklama sistemleri değerlendirmeye alınabilir.
Gerçekleştirilen ölçüm ve kontrolün kapsamına göre ölçüm sonuçlarını ve teknik değerlendirmeyi içeren rapor hazırlanabilir.
Denizli topraklama ve paratoner periyodik kontrol, yalnızca ölçüm cihazıyla bir değer almak şeklinde değerlendirilmemelidir. İşletmenin elektrik tesisatı, topraklama düzeni ve yıldırımdan korunma sistemi önce tanımlanmalı; ardından uygun ölçüm ve kontrol yöntemleri uygulanarak sonuçlar teknik açıdan değerlendirilmelidir.
Özellikle Denizli fabrika topraklama ölçümü, Denizli sanayi tesisi topraklama kontrolü, Denizli paratoner ölçümü, Denizli yıldırımdan korunma sistemi kontrolü ve periyodik kontrol raporu arayan işletmeler açısından hizmetin kapsamının açık biçimde belirtilmesi önemlidir.
Kontrol sonunda hazırlanan rapor, yalnızca mevcut durumu belgelemek için değil, işletmenin sonraki bakım, onarım ve düzeltici faaliyetlerinin planlanmasında kullanılabilecek teknik bir kayıt olarak değerlendirilmelidir.