Denizli'nin önemli ticaret, sanayi ve üretim merkezlerinden biri olan Merkezefendi'de periyodik kontrol, işletmelerde kullanılan iş ekipmanlarının ve ilgili teknik tesisatların güvenli kullanım açısından değerlendirilmesini kapsayan teknik bir süreçtir. Üretim tesisleri, fabrikalar, depolar, servisler, atölyeler, lojistik işletmeleri, iş merkezleri ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren işyerlerinde kullanılan ekipmanların kontrol ihtiyacı aynı değildir.
Bir işletmede forklift bulunurken başka bir işletmede köprülü vinç, kompresör, hava tankı, araç lifti veya basınçlı kap bulunabilir. Bunun yanında elektrik tesisatı, elektrik panoları, topraklama sistemi, paratoner ve yangın tesisatı gibi teknik sistemler de kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Bu nedenle Merkezefendi periyodik kontrol hizmeti, işletmeye standart bir paket sunmak yerine mevcut ekipmanların belirlenmesiyle başlamalıdır.
İşletmenin kontrol envanteri çıkarıldıktan sonra her ekipman kendi teknik özelliklerine göre değerlendirilir. Böylece hem kontrol edilmesi gereken ekipmanların atlanması hem de işletmede bulunmayan ekipmanlar için gereksiz işlem yapılması önlenebilir.
İş ekipmanları oldukça geniş bir kapsamı ifade eder. Merkezefendi'deki işletmelerin faaliyet alanlarına göre periyodik kontrol kapsamında farklı ekipmanlar bulunabilir.
Başlıca kontrol grupları şunlardır:
Forklift
Elektrikli forklift
Dizel forklift
Köprülü vinç
Gezer vinç
Monoray vinç
Portal vinç
Mobil vinç
Pergel vinç
Caraskal
Elektrikli caraskal
Kaldırma platformu
Makaslı platform
Araç lifti
Hidrolik lift
Kompresör
Hava tankı
Basınçlı kap
Hidrofor
Yangın pompası
Yangın tesisatı
Elektrik tesisatı
Elektrik panoları
Topraklama tesisatı
Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemi
Bunların tamamının her işletmede bulunması gerekmez. Merkezefendi iş ekipmanları periyodik kontrolü, işletmenin fiili kullanımına göre oluşturulmalıdır.
Forkliftler yüklerin kaldırılması, taşınması ve istiflenmesinde kullanılan iş ekipmanlarıdır. Üretim tesisleri, depolar, lojistik alanları ve sanayi işletmelerinde farklı kapasitelerde forkliftler kullanılabilir.
Merkezefendi forklift periyodik kontrolü sırasında ekipmanın yalnızca çalışıyor olması yeterli kabul edilmez. Forkliftin kaldırma, taşıma, yönlendirme ve durdurma fonksiyonları birlikte değerlendirilir.
Forkliftin tipine göre kontrol noktaları arasında:
Çatallar
Mast
Kaldırma zincirleri
Zincir bağlantıları
Hidrolik silindirler
Hidrolik hortumlar
Hidrolik sistem
Direksiyon
Frenler
Tekerlekler
Şasi
Kaldırma sistemi
Operatör bölümü
Uyarı sistemleri
Sesli ve görsel ikazlar
Kapasite bilgileri
Güvenlik tertibatları
yer alabilir.
Forkliftin taşıma kapasitesinin ekipmanın kullanım şekliyle uyumlu olması da önemlidir. Bir işletmede birden fazla forklift bulunuyorsa her ekipmanın seri numarası, kapasitesi, marka ve model bilgileri ayrı şekilde kayıt altına alınmalıdır.
Vinçlerde kontrol kapsamı doğrudan ekipmanın tipine bağlıdır.
Merkezefendi'deki sanayi ve üretim işletmelerinde;
köprülü vinç, gezer vinç, monoray vinç, portal vinç, mobil vinç ve pergel vinç gibi farklı kaldırma sistemleri bulunabilir.
Merkezefendi vinç periyodik kontrolü sırasında ekipmanın yapısına göre;
Çelik halatlar
Zincirler
Kancalar
Kanca emniyet tertibatları
Tambur
Makaralar
Fren sistemi
Kaldırma mekanizması
Yürüyüş mekanizması
Ray sistemi
Limit düzenekleri
Kumanda sistemi
Taşıyıcı konstrüksiyon
Bağlantılar
Güvenlik sistemleri
değerlendirilebilir.
Mobil vinçlerde ise bom, hidrolik sistem, destek ayakları ve ilgili taşıyıcı sistemler ayrıca önem kazanabilir.
Bu nedenle bütün vinçlere aynı kontrol listesinin uygulanması yerine ekipmanın tipi ve teknik yapısı dikkate alınmalıdır.
Monoray vinçler belirli bir hat üzerinde hareket ederek yük kaldıran sistemlerdir.
Kontrol sırasında ekipmanın yapısına göre;
Kaldırma mekanizması
Halat veya zincir
Kanca
Fren
Limit sistemi
Yürüyüş mekanizması
Monoray hattı
Bağlantı elemanları
Taşıyıcı sistem
incelenebilir.
Merkezefendi monoray vinç kontrolü, yalnızca kaldırma grubunun değil, ekipmanın hareket ettiği taşıyıcı sistemin de değerlendirilmesini gerektirir.
Mobil vinçler sabit vinçlerden farklı olarak hareketli taşıyıcı sistem üzerinde çalışır.
Merkezefendi mobil vinç periyodik kontrolü kapsamında ekipmanın tipine göre;
Bom
Hidrolik sistem
Çelik halat
Kanca
Fren sistemi
Destek ayakları
Şasi
Yürüyüş sistemi
Limit ve güvenlik sistemleri
Kapasite bilgileri
değerlendirilebilir.
Mobil vinçlerde kaldırma kapasitesinin bom konumu ve çalışma şartlarıyla ilişkisi de teknik değerlendirmede önem taşır.
Kaldırma ekipmanlarında temel amaç yükün kaldırılması ve taşınmasını sağlayan mekanik sistemlerin teknik durumunun değerlendirilmesidir.
Kontrol kapsamında ekipmanın tipine göre:
Kanca
Halat
Zincir
Tambur
Makaralar
Fren
Kaldırma mekanizması
Limit sistemi
Taşıyıcı konstrüksiyon
Bağlantı noktaları
Kumanda sistemi
incelenebilir.
Merkezefendi kaldırma ekipmanları periyodik kontrolü, forklift ve vinçlerin yanı sıra caraskal, platform ve diğer kaldırma araçlarını da kapsayabilecek şekilde ekipman bazında planlanmalıdır.
Otomotiv servislerinde kullanılan araç liftleri, araçların bakım ve onarım işlemleri sırasında kaldırılmasını sağlar.
Merkezefendi araç lifti periyodik kontrolü sırasında liftin türüne göre:
Kaldırma kolları
Platform
Hidrolik sistem
Hidrolik hortumlar
Silindirler
Halat ve makaralar
Mekanik kilitler
Taşıyıcı bağlantılar
Şasi
Güvenlik tertibatları
kontrol edilebilir.
Aracı kaldıran sistem kadar kaldırılan yükün güvenli şekilde tutulmasını sağlayan mekanizmalar da önemlidir.
Kompresörler üretim, bakım, servis ve çeşitli sanayi faaliyetlerinde basınçlı hava üretmek amacıyla kullanılır.
Merkezefendi kompresör periyodik kontrolü sırasında kompresörün teknik yapısına göre:
Basınç göstergeleri
Çalışma basıncı
Emniyet sistemleri
Hava bağlantıları
Basınçlı hava çıkışları
Elektrik bağlantıları
Mekanik bölümler
Fiziksel durum
değerlendirilebilir.
Kompresörün bakımının yapılması periyodik kontrolün tamamlandığı anlamına gelmez. Bakım ve periyodik kontrol farklı teknik süreçlerdir.
Hava tankları basınç altında çalışan ekipmanlardır ve kompresör sisteminden ayrı olarak değerlendirilmelidir.
Merkezefendi basınçlı kap periyodik kontrolü sırasında ekipmanın türü ve teknik özelliklerine göre;
Teknik kimlik bilgileri
Çalışma basıncı
Manometre
Emniyet ventili
Bağlantı elemanları
Fiziksel durum
İlgili teknik kriterler
incelenebilir.
İşletmede birden fazla hava tankı bulunuyorsa her tankın ayrı ekipman olarak tanımlanması ve raporlanması gerekir.
Hidrofor sistemleri suyun belirli basınç koşullarında kullanılmasını sağlayan sistemlerdir.
Hidroforun yapısına göre:
Pompa
Basınç tankı
Manometre
Basınç kontrol elemanları
Vana grubu
Boru bağlantıları
Elektrik sistemi
kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Hidrofor sisteminde bulunan basınç tankının ayrıca basınçlı ekipman olarak değerlendirilmesi gerekebilir.
Elektrik tesisatları işletmelerin enerji dağıtım sisteminin temelini oluşturur.
Merkezefendi elektrik tesisatı periyodik kontrolü sırasında tesisin yapısına göre;
Enerji girişleri
Ana elektrik panosu
Tali panolar
Kablo hatları
Şalterler
Sigortalar
Koruma elemanları
Kaçak akım koruma düzenekleri
Koruma iletkenleri
Elektrik bağlantıları
değerlendirilebilir.
Elektrik tesisatı kontrolü yalnızca pano içindeki bağlantıların gözle incelenmesinden ibaret değildir. Tesisin yapısına uygun ölçüm ve testlerin gerçekleştirilmesi gerekir.
Elektrik panolarında bulunan koruma ve dağıtım elemanlarının teknik durumu işletme güvenliği açısından önemlidir.
Merkezefendi elektrik pano periyodik kontrolü kapsamında panonun yapısına göre;
Şalterler
Sigortalar
Bara bağlantıları
Kablo bağlantıları
Koruma elemanları
Kaçak akım koruma cihazları
Pano içi bağlantılar
Pano gövdesi
değerlendirilebilir.
Yük altında çalışan elektrik panolarında uygun yöntemlerle termal kamera ölçümü de planlanabilir. Termal değerlendirme, anormal sıcaklıkların ve bağlantı noktalarındaki olası ısınmaların belirlenmesine yardımcı olabilir.
Kaçak akım koruma cihazları elektrik tesisatındaki koruma sistemlerinin önemli bileşenlerindendir.
Merkezefendi kaçak akım kontrolü sırasında cihazın türü, tesisat yapısı ve kullanılan koruma düzenine göre uygun test yöntemi uygulanmalıdır.
Kaçak akım koruma cihazının panoda bulunması tek başına yeterli değildir. Cihazın çalışma fonksiyonunun ve tesisattaki bağlantısının teknik açıdan değerlendirilmesi gerekir.
Topraklama sistemi, elektrik tesisatındaki koruma düzeninin önemli parçalarındandır.
Merkezefendi topraklama ölçümü sırasında tesisin yapısına göre;
Ana topraklama
Pano topraklamaları
Makine gövde topraklamaları
Eşpotansiyel bağlantılar
Yıldırımdan korunma sistemi topraklaması
gibi farklı bölümler değerlendirilebilir.
Ölçüm sonucunun yorumlanmasında yalnızca tek bir direnç değerine bakılması yeterli değildir. Elektrik sisteminin yapısı, topraklama düzeni ve ilgili teknik kriterler birlikte değerlendirilmelidir.
Yıldırımdan korunma sistemi bulunan yapılarda sistemin sadece çatıda bulunan yakalama elemanı üzerinden değerlendirilmesi yeterli değildir.
Merkezefendi paratoner ölçümü sırasında sistemin yapısına göre;
Yakalama elemanı
İniş iletkenleri
Bağlantı noktaları
Test klemensleri
Topraklama sistemi
Eşpotansiyel bağlantılar
kontrol edilir.
Sistemin üst bölümünden topraklama tesisatına kadar sürekliliğinin değerlendirilmesi gerekir.
Yangın tesisatı bulunan yapılarda sistemin özelliklerine göre farklı ekipmanlar bulunabilir.
Bunlar arasında:
Yangın pompası
Yangın su deposu
Yangın dolabı
Hidrant
Sprinkler
Boru tesisatı
Vana grupları
Basınç göstergeleri
yer alabilir.
Merkezefendi yangın tesisatı periyodik kontrolü, mevcut yangın sisteminin bütünlüğü dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir.
Yangın pompasının çalışması tek başına bütün yangın tesisatının uygun olduğu anlamına gelmez. Su kaynağı, pompa, boru hattı, vanalar ve müdahale noktaları sistemin özelliklerine göre birlikte değerlendirilmelidir.
Yangın pompa grubunda sistemin yapısına göre ana pompa, yedek pompa, jockey pompa, kontrol paneli, basınç göstergeleri ve vana grupları bulunabilir.
Merkezefendi yangın pompası periyodik kontrolü sırasında pompa grubunun teknik durumu ve yangın tesisatıyla olan bağlantısı değerlendirilir.
Hidrant sistemlerinde hidrant gövdesi, bağlantılar, vanalar, boru hattı ve erişim koşulları mevcut sisteme göre kontrol edilebilir.
Sprinkler sistemlerinde ise sprinkler başlıkları, boru tesisatı, kontrol vanaları ve su besleme sistemi birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle Merkezefendi yangın tesisatı kontrolü, yalnızca yangın dolabının veya sprinkler başlığının fiziksel olarak yerinde olup olmadığına bakılarak tamamlanmamalıdır.
Periyodik kontrollerin yasal çerçevesinde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği temel düzenlemeler arasında yer alır.
Kontrol yöntemi ve periyodu ekipmanın türüne göre değişir.
Bu nedenle forklift, vinç, basınçlı kap, elektrik tesisatı ve diğer sistemler için tek bir kontrol süresi veya tek bir kontrol yöntemi kullanılmamalıdır.
Kontrol sırasında ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte ekipmanın üretici bilgileri, ilgili standartlar ve uygulanabilir teknik kriterler dikkate alınmalıdır.
Periyodik kontrolün önemli çıktılarından biri teknik rapordur.
Raporda ekipmanın türüne göre;
İşletme bilgileri
Ekipman adı
Marka
Model
Seri numarası
Kapasite
Kontrol tarihi
Ölçüm sonuçları
Test sonuçları
Tespitler
Uygunsuzluklar
Teknik değerlendirme
Kontrolü gerçekleştiren kişinin bilgileri
yer alabilir.
Raporun ekipmanı açık şekilde tanımlaması, sonraki kontrol dönemlerinde teknik geçmişin takip edilebilmesi açısından önemlidir.
Bir forkliftin yağının değiştirilmesi, frenlerinin ayarlanması veya hidrolik bakımının yapılması bakım işlemidir.
Forkliftin mevzuat ve ilgili teknik kriterler doğrultusunda periyodik olarak kontrol edilmesi ise farklı bir süreçtir.
Aynı durum kompresör, vinç, basınçlı kap ve diğer iş ekipmanları için de geçerlidir.
Bu nedenle bakım faturası veya bakım formu tek başına periyodik kontrol raporu yerine geçmez.
İşyerinde kullanılan ilgili iş ekipmanları ve teknik sistemlerin mevzuat, standartlar ve teknik kriterler doğrultusunda kontrol edilerek sonuçlarının raporlanmasıdır.
Evet. İşletmede kullanılan forkliftler ilgili mevzuat ve teknik kriterlere göre periyodik kontrol kapsamına alınır.
Köprülü vinç, gezer vinç, monoray vinç, portal vinç, mobil vinç ve pergel vinç gibi ekipmanlar kendi teknik yapılarına göre değerlendirilir.
Hayır. Kompresör ve hava tankı farklı ekipmanlardır ve teknik özelliklerine göre ayrı değerlendirilmelidir.
Evet. İşletmenin elektrik tesisatı, pano ve koruma sistemleri uygun ölçüm ve kontrol yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Topraklama sisteminin teknik durumunun ölçülmesi ve sonuçların ilgili kriterler doğrultusunda değerlendirilmesi amacıyla yapılır.
Hayır. Yıldırımdan korunma sisteminin yapısına göre yakalama elemanları, iniş iletkenleri, bağlantılar ve topraklama sistemi birlikte değerlendirilmelidir.
Mevcut sisteme göre yangın pompası, su deposu, yangın dolapları, hidrant, sprinkler, boru tesisatı, vana grupları ve ilgili bileşenler kontrol edilebilir.
Yapılan kontrolün kayıt altına alınmasını ve ekipmanların sonraki dönemlerde teknik geçmişlerinin takip edilmesini sağlar.
Hayır. Kontrol periyotları ekipmanın türüne ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir.
Denizli Merkezefendi periyodik kontrol hizmeti planlanırken yalnızca forklift veya vinç gibi en bilinen ekipmanlara odaklanmak yeterli değildir. İşletmenin ekipman envanteri çıkarılarak forklift, vinç, monoray vinç, mobil vinç, kaldırma ekipmanları, araç lifti, kompresör, hava tankı, basınçlı kap, hidrofor, elektrik tesisatı, elektrik panosu, kaçak akım koruma sistemi, topraklama, paratoner, yangın pompası, hidrant ve sprinkler sistemleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu yaklaşım, Merkezefendi iş ekipmanları periyodik kontrolü sürecinin işletmenin gerçek ihtiyaçlarına göre planlanmasını sağlar.