Denizli’de güneş enerjisi santrallerinin ve çatı GES sistemlerinin verimli çalışmasında panel yüzeyinin temizliği göz ardı edilmemesi gereken bakım çalışmalarından biridir. Güneş panelleri açık ortamda çalıştığı için zaman içerisinde yüzeylerinde toz, toprak, polen, kuş pisliği, yaprak kalıntıları ve çevresel kirleticiler birikebilir.
Özellikle Denizli gibi sanayi, tekstil, tarım ve üretim faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde GES panellerinin bulunduğu ortamın özellikleri panel yüzeyinde oluşan kirlenmenin seviyesini etkileyebilir.
Panel yüzeyinde oluşan kir tabakası güneş ışığının hücrelere ulaşmasını azaltabilir. Bunun sonucunda panelin elektrik üretim performansı olumsuz etkilenebilir.
Bu nedenle Denizli GES temizleme, güneş paneli yıkama ve panel yüzeyi bakım hizmetleri, yalnızca görüntü amacıyla yapılan bir temizlik işlemi olarak değerlendirilmemelidir.
Amaç panel yüzeyindeki kirlenmeyi uygun yöntemle gidermek, panelin ışınım almasını engelleyen yüzey koşullarını azaltmak ve GES sisteminin üretim performansının korunmasına yardımcı olmaktır.
Güneş panelleri sürekli dış ortamda bulunduğu için zaman içerisinde farklı kaynaklardan kirlenebilir.
Denizli’de bir GES tesisinde panel yüzeyinde;
Toz,
Toprak,
Polen,
Kuş pisliği,
Yaprak,
Çevredeki bitkilerden gelen kalıntılar,
Tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan partiküller,
Sanayi kaynaklı kirleticiler,
Yağmur sonrasında oluşan mineral ve kir tabakaları
birikebilir.
Yağmurun paneli temizleyeceği düşüncesi her zaman doğru değildir.
Özellikle yağmurla birlikte gelen toz ve partiküller panel yüzeyinde kuruduğunda cam üzerinde iz ve kir tabakası bırakabilir.
Bu nedenle “yağmur yağıyor, panel zaten temizleniyor” yaklaşımı GES işletmesi açısından yeterli bir bakım yöntemi değildir.
GES yatırımında amaç güneşten mümkün olduğunca verimli şekilde elektrik üretmektir.
Panel yüzeyinin kirlenmesi tek başına santraldeki bütün üretim kaybının nedeni değildir. İnverter, sıcaklık, ışınım, gölgelenme, panel yaşlanması, bağlantılar ve diğer elektriksel koşullar da üretimi etkiler.
Ancak panel yüzeyindeki kirlenme, kontrol edilmesi ve gerektiğinde giderilmesi mümkün olan faktörlerden biridir.
Bu nedenle GES işletmecisinin üretim verilerini takip etmesi ve panel yüzeyindeki kirlenmeyi düzenli olarak değerlendirmesi önemlidir.
Özellikle üretimde açıklanamayan düşüş görüldüğünde yalnızca inverter değerlerine bakmak yerine panel yüzeylerinin fiziksel durumu da değerlendirilmelidir.
Her GES için sabit bir yıkama sıklığı belirlemek doğru değildir.
Temizlik ihtiyacı;
GES'in bulunduğu bölgeye,
Panel eğimine,
Çevredeki toz miktarına,
Tarımsal faaliyetlere,
Sanayi tesislerine yakınlığa,
Kuş yoğunluğuna,
Yağış durumuna,
Panel yüzeyindeki kirlenme seviyesine,
Üretim verilerine
göre değişebilir.
Bu nedenle yalnızca “yılda bir kez panel yıkama yapılmalıdır” şeklinde standart bir yaklaşım yerine panelin gerçek kirlenme durumuna ve üretim performansına göre bakım planı oluşturmak daha doğru bir yöntemdir.
Denizli’de özellikle fabrika ve üretim tesislerinin çatılarında GES sistemleri bulunmaktadır.
Çatı GES'lerinde panel temizliği yapılırken yalnızca panel yüzeyine odaklanmak yeterli değildir.
Çalışma sırasında;
Çatıya güvenli erişim,
Yürüme yolları,
Panel sıraları,
Kablo güzergâhları,
Panel bağlantıları,
Çatı yüzeyi,
Temizlik sırasında oluşabilecek fiziksel riskler
dikkate alınmalıdır.
Panel üzerine basmak, uygun olmayan ekipman kullanmak veya yüksek basınçlı suyu yanlış şekilde uygulamak panel ve bağlantı elemanlarında hasara neden olabilir.
Bu nedenle GES temizleme işlemi teknik ekip tarafından uygun ekipman ve yöntemle gerçekleştirilmelidir.
Panel temizliğinde temel amaç yüzeydeki kirin panele zarar vermeden uzaklaştırılmasıdır.
Temizlik yönteminde panel üreticisinin tavsiyeleri ve sistemin fiziksel koşulları dikkate alınmalıdır.
Genel olarak işlem öncesinde panel yüzeyleri incelenir.
Özellikle;
Ağır kirlenme,
Kuş pisliği,
Çamur,
Kurumuş kir tabakaları,
Fiziksel hasar,
Çatlak veya kırık görünümü,
Çerçeve sorunları
gibi durumlar gözlemlenir.
Daha sonra uygun temizlik ekipmanı kullanılarak panel yüzeyindeki kir giderilir.
Buradaki amaç yalnızca paneli “parlatmak” değildir. Panel camında ışığın hücrelere ulaşmasını engelleyen kir tabakasının uzaklaştırılmasıdır.
Bu konu önemlidir.
Her panel için yüksek basınçlı su kullanılması doğru bir yaklaşım değildir. Uygulanacak temizlik yöntemi panel üreticisinin teknik tavsiyeleri ve sistemin yapısı dikkate alınarak belirlenmelidir.
Yanlış basınç, yanlış ekipman veya uygun olmayan temizlik malzemeleri;
Panel yüzeyine,
Çerçeveye,
Conta ve bağlantı noktalarına,
Elektriksel bileşenlere
zarar verebilir.
Bu nedenle GES temizliği “hortumu açıp paneli yıkamak” şeklinde düşünülmemelidir.
Panel yüzeyinde kullanılacak temizlik ürünleri konusunda dikkatli olunmalıdır.
Herhangi bir deterjan veya kimyasalın kullanılması uygun değildir.
Yanlış ürün panel yüzeyinde kalıntı bırakabilir veya üreticinin belirlediği yüzey özelliklerini olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle temizlik yöntemi belirlenirken panel üreticisinin önerileri dikkate alınmalı ve gereksiz kimyasal kullanımından kaçınılmalıdır.
Hayır.
Profesyonel bir GES temizleme hizmetinde panel yüzeyinin fiziksel durumu da gözlemlenebilir.
Temizlik sırasında görülebilen;
Kırık panel,
Çatlak,
Belirgin yüzey hasarı,
Gevşemiş bağlantı,
Kablo problemi,
Çerçeve deformasyonu,
Aşırı kirlenme,
Kuş pisliği kaynaklı yoğun kirlenme
gibi durumlar ayrıca işletmeye bildirilebilir.
Bu, panel temizliği ile elektriksel periyodik kontrolün aynı hizmet olduğu anlamına gelmez.
GES temizliği ayrı bir bakım hizmetidir.
Elektrik tesisatı, topraklama, inverter, DC/AC tarafı, termal kamera veya diğer elektriksel kontroller gerekiyorsa bunlar ayrıca planlanmalıdır.
Panel temizliğinin amacı kirlenmeden kaynaklanan üretim kaybını azaltmaya yardımcı olmaktır.
Ancak temizliğin her GES'te aynı oranda üretim artışı sağlayacağını söylemek teknik olarak doğru değildir.
Çünkü üretim;
Güneş ışınımı,
Panel sıcaklığı,
Panel teknolojisi,
GES yönü ve eğimi,
Gölgelenme,
İnverter performansı,
Panel yaşlanması,
Elektriksel kayıplar,
Kirlenme seviyesi
gibi birçok faktörden etkilenir.
Bu nedenle doğru soru “panel yıkayınca yüzde kaç fazla üretirim?” yerine “mevcut kirlenme benim santralimde anlamlı bir üretim kaybı oluşturuyor mu?” olmalıdır.
Bu değerlendirme üretim verileri ve saha gözlemleri birlikte ele alınarak daha sağlıklı yapılabilir.
Denizli'deki sanayi tesislerinde çatı GES uygulamaları işletmenin elektrik tüketimiyle doğrudan bağlantılı olabilir.
Özellikle üretimin gün içerisinde yoğun olduğu fabrikalarda GES'in ürettiği elektriğin işletmenin enerji tüketimine katkısı önemlidir.
Bu nedenle panel yüzeylerinin aşırı kirlenmesi, işletmenin üretim performansı açısından dikkate alınması gereken bir bakım konusu haline gelir.
Tekstil, üretim, metal, gıda, makine ve farklı sanayi işletmelerinde GES temizliği planlanırken tesisin çalışma koşulları da dikkate alınmalıdır.
Tarım alanlarının yakınında bulunan GES'lerde toprak ve partikül kaynaklı kirlenme daha belirgin olabilir.
Özellikle kuru dönemlerde çevredeki tozun panel yüzeylerine taşınması mümkündür.
Tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan partiküller ve çevresel koşullar panel yüzeyinde zaman içerisinde birikme oluşturabilir.
Bu nedenle tarım arazileri, sulama sistemleri veya üretim alanlarının yakınında bulunan GES'lerde panel yüzeyi düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Kuş pisliği panel yüzeyinde küçük bir alanda yoğun gölgelenme oluşturabilir.
Panelin yalnızca belirli bir bölümünün kirlenmesi bile bazı durumlarda elektriksel performans açısından önem taşıyabilir.
Ayrıca kurumuş kuş pisliği panel yüzeyinden normal toz gibi kolayca uzaklaşmayabilir.
Bu nedenle yoğun kuş hareketliliğinin bulunduğu GES'lerde panel yüzeyinin düzenli olarak gözlemlenmesi gerekir.
Gerekli görülmesi halinde iki hizmet aynı saha çalışması içerisinde planlanabilir ancak aynı işlem değildir.
Panel temizliği yüzeydeki fiziksel kirlenmenin giderilmesine yöneliktir.
Termal kamera ölçümü ise elektriksel bağlantılar, hücreler, bağlantı noktaları ve sistemdeki sıcaklık farklılıklarının belirlenmesine yönelik farklı bir teknik çalışmadır.
Örneğin temiz bir panelde termal anomali bulunabilir.
Aynı şekilde kirli bir panelin temizlenmesi, elektriksel bir bağlantı problemini kendiliğinden çözmez.
Bu nedenle GES bakımında temizlik ve elektriksel kontrol birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Panel temizliği tamamlandıktan sonra mümkünse üretim verilerinin takip edilmesi faydalıdır.
Özellikle;
İnverter üretim değerleri,
Santral toplam üretimi,
Önceki dönem verileri,
Benzer ışınım koşullarındaki üretim,
Panel yüzeyindeki yeniden kirlenme
izlenebilir.
Bu şekilde temizlik işleminin GES işletmesindeki gerçek etkisi daha sağlıklı değerlendirilebilir.
Denizli güneş paneli yıkama fiyatı tek bir rakam üzerinden belirlenemez.
Fiyatlandırmayı etkileyebilecek başlıca faktörler:
Panel sayısı,
GES'in kurulu gücü,
Çatı veya arazi uygulaması,
Panel sıralarının yerleşimi,
Çatıya erişim şartları,
Panel yüzeyindeki kirlenme,
İşletmenin konumu,
Kullanılacak ekipman,
Temizlik sıklığı,
Çalışma alanının güvenlik şartlarıdır.
Örneğin birkaç yüz panelden oluşan bir çatı GES ile binlerce panelden oluşan arazi GES'inin aynı fiyat üzerinden değerlendirilmesi doğru olmaz.
Bu nedenle fiyat için önce panel sayısı ve saha koşullarının bilinmesi gerekir.
Denizli'de GES temizliği planlanırken yalnızca panel sayısına göre karar vermek yerine santralin bulunduğu ortam, panel yüzeyindeki kirlenme ve çalışma koşulları değerlendirilmelidir.
CNS olarak GES temizleme çalışmalarında temel yaklaşımımız; panel yüzeyindeki kirlenmenin uygun yöntemle giderilmesi ve çalışma sırasında gözle görülebilen fiziksel sorunların işletmeye bildirilmesidir.
GES temizliği sonrasında ihtiyaç duyulması halinde elektriksel kontroller, termal kamera ölçümü, topraklama ölçümü veya diğer teknik çalışmalar ayrıca planlanabilir.
Bu ayrım önemlidir:
Panel yıkama başka, GES elektriksel kontrolü başka bir hizmettir.
Bir GES'in verimli işletilmesi için her iki tarafın da kendi amacı doğrultusunda değerlendirilmesi gerekir.
Güneş panellerinin yüzeyinde biriken toz, toprak, polen, kuş pisliği ve benzeri kirlerin uygun yöntemlerle giderilmesi işlemidir.
Panel yüzeyinde oluşan kirlenmenin güneş ışığının panele ulaşmasını azaltmasını önlemeye ve kirlenmeye bağlı olası üretim kayıplarını azaltmaya yardımcı olmak amacıyla temizlenir.
Sabit bir sıklık bütün GES'ler için doğru değildir. Bölgesel koşullar, panel eğimi, çevresel kirlenme ve üretim verileri dikkate alınarak temizlik aralığı belirlenmelidir.
Yağmur yüzeydeki bazı kirleri uzaklaştırabilir ancak panelin tamamen temizlendiği anlamına gelmez. Yağmur sonrasında kalan toz ve mineral kalıntıları panel yüzeyinde birikmeye devam edebilir.
Kirlenmeye bağlı üretim kaybı varsa temizlik bu kaybın azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak üretim artışının oranı her GES'te aynı değildir.
Her deterjan veya kimyasal panel için uygun değildir. Kullanılacak yöntem ve ürün panel üreticisinin tavsiyeleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Temizlik yöntemi panelin üreticisinin teknik şartlarına ve sistemin yapısına göre belirlenmelidir. Uygunsuz yüksek basınç veya yanlış ekipman kullanılmamalıdır.
Hayır. GES panel temizliği bir bakım/temizlik hizmetidir. Elektriksel tesisat, topraklama, termal kamera veya diğer teknik kontroller ayrı hizmetlerdir.
Evet. Ancak çatıya erişim, çalışma güvenliği, panel yerleşimi ve çatının fiziksel koşulları önceden değerlendirilmelidir.
Temizlik sırasında kırık panel, belirgin fiziksel hasar, kablo veya bağlantı problemi gibi gözle görülebilen durumlar fark edilebilir. Elektriksel arızaların tespiti için ayrıca uygun teknik ölçüm ve incelemeler gerekebilir.