Denizli'nin üretim, tarım, ticaret ve sanayi faaliyetlerinin bir arada bulunduğu ilçelerinden Acıpayam'da periyodik kontrol, işletmelerde kullanılan iş ekipmanlarının ve ilgili teknik tesisatların mevzuata ve uygulanabilir teknik kriterlere göre değerlendirilmesini kapsar.
Bir işletmede kullanılan ekipmanların tamamı aynı özellikte olmadığı gibi, her işletmenin periyodik kontrol ihtiyacı da aynı değildir. Bir üretim tesisinde forklift ve vinç kullanılırken, bir araç servisinde araç lifti ve kompresör bulunabilir. Başka bir işletmede ise hava tankı, hidrofor, elektrik panoları, topraklama sistemi, paratoner veya yangın tesisatı ön plana çıkabilir.
Bu nedenle Acıpayam periyodik kontrol hizmeti, yalnızca genel bir kontrol listesi üzerinden yürütülmemelidir.
İlk aşamada işletmenin kullandığı ekipmanlar belirlenir. Daha sonra ekipmanın türü, kapasitesi, teknik özellikleri, kullanım amacı ve uygulanması gereken kontrol kriterleri dikkate alınarak kontrol planı oluşturulur.
Bu yöntem, özellikle birden fazla iş ekipmanı kullanan işletmelerde teknik takibin daha düzenli yapılmasını sağlar.
Acıpayam iş ekipmanları periyodik kontrolü kapsamında değerlendirilebilecek ekipmanlar işletmenin faaliyet alanına göre değişir.
Başlıca ekipman grupları:
Forkliftler
Elektrikli forkliftler
Dizel forkliftler
Köprülü vinçler
Gezer vinçler
Monoray vinçler
Portal vinçler
Mobil vinçler
Pergel vinçler
Caraskallar
Elektrikli caraskallar
Kaldırma platformları
Makaslı platformlar
Araç kaldırma liftleri
Hidrolik liftler
Kompresörler
Hava tankları
Basınçlı kaplar
Hidroforlar
Yangın pompaları
Yangın tesisatları
Elektrik tesisatları
Elektrik panoları
Topraklama tesisatları
Paratoner sistemleri
Bu ekipmanların tamamı her işyerinde bulunmayabilir. Dolayısıyla kontrol kapsamı, işletmenin gerçek ekipman parkı üzerinden belirlenmelidir.
Forkliftler yüklerin kaldırılması, taşınması ve istiflenmesinde kullanılan iş ekipmanlarıdır.
Acıpayam forklift periyodik kontrolü sırasında forkliftin yalnızca motorunun veya yürüyüş sisteminin çalışıp çalışmadığı değerlendirilmez. Kaldırma ve taşıma fonksiyonlarıyla birlikte güvenlik açısından önemli sistemler de incelenir.
Forkliftin yapısına göre;
Çatallar
Mast
Kaldırma zincirleri
Zincir bağlantıları
Hidrolik silindirler
Hidrolik hortumlar
Hidrolik sistem
Direksiyon sistemi
Fren sistemi
Tekerlekler
Şasi
Kaldırma mekanizması
Operatör bölümü
Uyarı sistemleri
Sesli ikaz
Görsel ikaz
Kapasite bilgileri
Güvenlik tertibatları
kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Forkliftin kapasitesinin yapılan işe uygun olması önemlidir. Özellikle ağır yüklerin taşındığı işletmelerde ekipmanın kapasite bilgilerinin doğru şekilde takip edilmesi gerekir.
Birden fazla forklift bulunan işletmelerde her forkliftin marka, model, seri numarası ve kapasite bilgilerinin ayrı kaydedilmesi, raporların doğru ekipmanla ilişkilendirilmesini sağlar.
Vinçlerde uygulanacak kontrol yöntemi ekipmanın tipine göre değişir.
Acıpayam'daki üretim ve sanayi işletmelerinde kullanılabilecek vinç türleri arasında;
Köprülü vinç
Gezer vinç
Monoray vinç
Portal vinç
Mobil vinç
Pergel vinç
bulunabilir.
Acıpayam vinç periyodik kontrolü sırasında ekipmanın yapısına göre;
Kanca
Kanca emniyet tertibatı
Çelik halat
Zincir
Tambur
Makaralar
Fren sistemi
Kaldırma mekanizması
Yürüyüş mekanizması
Ray sistemi
Limit sistemleri
Kumanda sistemi
Taşıyıcı konstrüksiyon
Bağlantı noktaları
Güvenlik tertibatları
değerlendirilebilir.
Örneğin mobil vinçte bom ve destek ayakları önemli kontrol noktaları oluştururken, köprülü vinçte köprü konstrüksiyonu, yürüyüş grupları ve ray sistemi ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle farklı vinç türlerine aynı kontrol listesinin uygulanması teknik açıdan doğru yaklaşım değildir.
Monoray vinçlerde kaldırma mekanizması belirli bir hat üzerinde hareket eder.
Acıpayam monoray vinç periyodik kontrolü sırasında ekipmanın yapısına göre;
Kaldırma ünitesi
Halat veya zincir
Kanca
Fren
Limit düzenekleri
Yürüyüş mekanizması
Monoray hattı
Taşıyıcı bağlantılar
Kumanda sistemi
incelenebilir.
Burada yalnızca kaldırma grubuna değil, yükü taşıyan ve hareket ettiren sistemin tamamına bakılması gerekir.
Mobil vinçler hareketli bir taşıyıcı üzerinde çalışan kaldırma ekipmanlarıdır.
Acıpayam mobil vinç kontrolü sırasında ekipmanın tipine göre;
Bom
Hidrolik sistem
Çelik halat
Kanca
Frenler
Destek ayakları
Şasi
Yürüyüş sistemi
Limit sistemleri
Güvenlik tertibatları
Kapasite bilgileri
değerlendirilir.
Mobil vinçlerde kaldırma kapasitesinin çalışma konfigürasyonuyla ilişkisi ayrıca önemlidir.
Kaldırma ekipmanlarının kontrolünde yükün kaldırılması ve taşınması sırasında görev yapan mekanik ve güvenlik sistemleri birlikte ele alınır.
Ekipmanın türüne göre;
Kanca
Halat
Zincir
Tambur
Makaralar
Fren
Kaldırma mekanizması
Limit düzenekleri
Taşıyıcı sistem
Bağlantılar
Kumanda sistemi
değerlendirilebilir.
Acıpayam kaldırma ekipmanları kontrolü forklift ve vinçlerin yanında caraskal, platform ve benzeri ekipmanları da kapsayabilir.
Araç bakım ve onarım servislerinde kullanılan liftler, araçların kaldırılması amacıyla çalışır.
Acıpayam araç lifti periyodik kontrolü sırasında liftin yapısına göre;
Kaldırma kolları
Platform
Hidrolik silindirler
Hidrolik hortumlar
Halat
Makaralar
Mekanik kilitleme sistemleri
Taşıyıcı bağlantılar
Şasi
Güvenlik tertibatları
incelenebilir.
Araç liftinde kaldırma mekanizması kadar aracın kaldırılmış konumda güvenli tutulmasını sağlayan sistemlerin durumu da önemlidir.
Kompresörler basınçlı hava üreten ekipmanlardır. Atölye, servis ve üretim işletmelerinde farklı kapasitelerde kullanılabilir.
Acıpayam kompresör periyodik kontrolü sırasında ekipmanın teknik özelliklerine göre;
Çalışma basıncı
Basınç göstergeleri
Emniyet sistemleri
Hava çıkışları
Bağlantılar
Elektrik sistemi
Mekanik bölümler
Fiziksel durum
değerlendirilebilir.
Kompresör bakımı ile kompresör periyodik kontrolü aynı işlem değildir. Yağ değişimi veya filtre değişimi gibi bakım işlemleri periyodik kontrolün yerine geçmez.
Kompresörden çıkan basınçlı havanın depolanmasında kullanılan hava tankları ayrı bir basınçlı ekipman olarak değerlendirilir.
Acıpayam hava tankı kontrolü sırasında;
Ekipman kimliği
Çalışma basıncı
Manometre
Emniyet ventili
Bağlantı elemanları
Fiziksel durum
Teknik bilgiler
ekipmanın özelliklerine göre incelenebilir.
Bir işletmede birden fazla tank varsa her tankın ayrı ekipman olarak tanımlanması gerekir.
Basınçlı kaplarda kontrol yöntemi ekipmanın türüne göre belirlenir.
Acıpayam basınçlı kap periyodik kontrolü kapsamında işletmede bulunan ekipmana göre;
Hava tankları
Hidrofor tankları
Diğer basınçlı kaplar
Basınçlı sistem bileşenleri
değerlendirilebilir.
Kontrol sırasında ekipmanın çalışma şartları, kapasitesi, teknik bilgileri ve uygulanabilir mevzuat ve standartlar dikkate alınmalıdır.
Hidrofor sistemleri suyun basınçlandırılması ve dağıtılması amacıyla kullanılabilir.
Sistemin özelliklerine göre;
Pompa grubu
Basınç tankı
Manometre
Basınç kontrol elemanları
Vana grubu
Boru bağlantıları
Elektrik bağlantıları
kontrol edilebilir.
Hidrofor sistemindeki basınç tankı, teknik özelliklerine göre ayrıca basınçlı ekipman olarak değerlendirilmelidir.
Elektrik tesisatları işletmenin enerji dağıtım ve kullanım sisteminin temelini oluşturur.
Acıpayam elektrik tesisatı periyodik kontrolü kapsamında tesisin özelliklerine göre;
Enerji girişleri
Ana pano
Tali panolar
Kablo hatları
Şalterler
Sigortalar
Koruma elemanları
Kaçak akım koruma cihazları
Koruma iletkenleri
Elektrik bağlantıları
değerlendirilebilir.
Elektrik tesisatı kontrolünün kapsamı işletmenin büyüklüğüne ve elektrik sisteminin yapısına göre değişir.
Elektrik panoları enerji dağıtımı ve koruma sistemlerinin bulunduğu önemli noktalardır.
Acıpayam elektrik pano kontrolü kapsamında;
Şalterler
Sigortalar
Bara bağlantıları
Kablo bağlantıları
Koruma elemanları
Kaçak akım cihazları
Pano içi bağlantılar
Pano gövdesi
değerlendirilebilir.
Yük altında çalışan panolarda uygun teknik yöntemlerle termal kamera ölçümü yapılması da planlanabilir.
Kaçak akım koruma cihazlarının doğru çalışması elektriksel koruma açısından önemlidir.
Acıpayam kaçak akım rölesi kontrolü sırasında cihazın özelliklerine ve tesisatın yapısına uygun test yöntemi kullanılmalıdır.
Cihazın panoda bulunması tek başına yeterli değildir; çalışma fonksiyonu ve tesisattaki bağlantısı da değerlendirilmelidir.
Topraklama tesisatı elektriksel koruma sisteminin temel bileşenlerinden biridir.
Acıpayam topraklama ölçümü sırasında işletmenin yapısına göre;
Ana topraklama
Pano topraklamaları
Makine gövde topraklamaları
Eşpotansiyel bağlantılar
Yıldırımdan korunma sistemi topraklaması
değerlendirilebilir.
Ölçüm sonucu tesisin elektrik sistemi ve topraklama düzeniyle birlikte yorumlanmalıdır.
Yıldırımdan korunma sistemi bulunan işletmelerde yalnızca çatıdaki yakalama elemanının kontrol edilmesi yeterli değildir.
Acıpayam paratoner ölçümü kapsamında sistemin türüne göre;
Yakalama elemanları
İniş iletkenleri
Bağlantılar
Test klemensleri
Topraklama sistemi
Eşpotansiyel bağlantılar
incelenebilir.
Sistemin sürekliliği ve topraklama bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir.
Yangın tesisatının kapsamı binanın ve tesisin özelliklerine göre değişebilir.
Sistemde;
Yangın pompası
Yangın su deposu
Yangın dolapları
Hidrant
Sprinkler
Boru tesisatı
Kontrol vanaları
Basınç göstergeleri
bulunabilir.
Acıpayam yangın tesisatı periyodik kontrolü, mevcut sistemin bütünlüğü üzerinden gerçekleştirilmelidir.
Yangın pompasının çalışıyor olması, boru tesisatının veya müdahale noktalarının tamamının uygun olduğunu tek başına göstermez.
Yangın pompa sisteminin yapısına göre;
Ana pompa
Yedek pompa
Jockey pompa
Kontrol paneli
Basınç göstergeleri
Vana grubu
Bağlantılar
değerlendirilebilir.
Acıpayam yangın pompası periyodik kontrolü sırasında pompanın teknik durumu ve yangın tesisatıyla birlikte çalışması dikkate alınır.
Hidrant sistemlerinde gövde, bağlantılar, vanalar, boru hattı ve erişim koşulları kontrol edilebilir.
Sprinkler sistemlerinde ise sprinkler başlıkları, boru tesisatı, kontrol vanaları ve su besleme sistemi mevcut sistemin yapısına göre değerlendirilir.
Dolayısıyla Acıpayam yangın tesisatı kontrolü, tek bir ekipmanın gözle incelenmesinden ibaret değildir.
İş ekipmanlarının periyodik kontrollerinde temel yasal düzenlemeler arasında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanun kapsamında yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği bulunur.
Kontrol periyotları ve uygulanacak yöntem ekipmana göre değişebilir.
Bu nedenle forklift, vinç, basınçlı kap, elektrik tesisatı, topraklama ve diğer sistemler için tek bir kontrol süresi kullanılmamalıdır.
Kontrol sırasında ekipmanın üretici bilgileri, ilgili standartlar ve mevzuatta belirtilen teknik kriterler de dikkate alınmalıdır.
Kontrol sonunda hazırlanan rapor, yapılan teknik değerlendirmenin kayıt altına alınmasını sağlar.
Ekipmana göre raporda;
İşletme bilgileri
Ekipman adı
Marka
Model
Seri numarası
Kapasite
Kontrol tarihi
Ölçüm sonuçları
Test sonuçları
Uygunsuzluklar
Teknik değerlendirme
Kontrolü gerçekleştiren kişinin bilgileri
yer alabilir.
Özellikle çok sayıda ekipman bulunan işletmelerde her ekipmanın ayrı tanımlanması teknik geçmişin izlenmesi açısından önemlidir.
Bakım ile periyodik kontrol aynı işlem değildir.
Forkliftin yağının değiştirilmesi, kompresör filtresinin yenilenmesi veya vinçte bir parçanın değiştirilmesi bakım işlemidir.
Ekipmanın ilgili mevzuat ve teknik kriterlere göre kontrol edilmesi ise periyodik kontroldür.
Bu nedenle bakım belgesi, tek başına periyodik kontrol raporu yerine geçmez.
İşyerlerinde kullanılan iş ekipmanlarının ve kontrol kapsamındaki teknik tesisatların ilgili mevzuat ve teknik kriterler doğrultusunda değerlendirilmesi ve raporlanmasıdır.
Evet. İşletmede kullanılan forkliftler ilgili kontrol kriterlerine göre periyodik olarak değerlendirilir.
Köprülü, gezer, monoray, portal, mobil ve pergel vinç gibi ekipmanlar kendi teknik özelliklerine göre değerlendirilir.
Evet. Kompresörler teknik özelliklerine ve uygulanabilir mevzuata göre kontrol kapsamına alınabilir.
Evet. Hava tankı kompresörden farklı bir basınçlı ekipmandır ve kendi teknik özellikleri üzerinden değerlendirilir.
Evet. İşletmenin elektrik tesisatı, pano ve koruma sistemleri uygun ölçüm ve kontrol yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Topraklama sisteminin teknik durumunun ve ölçüm sonuçlarının ilgili kriterlere göre değerlendirilmesi amacıyla yapılır.
Yıldırımdan korunma sisteminin ilgili elemanlarının ve topraklama bağlantısının teknik açıdan değerlendirilmesidir.
Mevcut sisteme göre yangın pompası, su deposu, yangın dolapları, hidrant, sprinkler, boru tesisatı ve vana grupları değerlendirilebilir.
Yapılan kontrolün kayıt altına alınmasını ve ekipmanın teknik durumunun sonraki dönemlerde takip edilmesini sağlar.
Hayır. Periyodik kontrol süreleri ekipmanın türüne ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir.
Denizli Acıpayam periyodik kontrol planlamasında yalnızca forklift veya vinç gibi birkaç ekipmana odaklanmak yerine işletmenin bütün teknik envanteri değerlendirilmelidir. Forklift, köprülü vinç, monoray vinç, mobil vinç, kaldırma ekipmanları, araç lifti, kompresör, hava tankı, basınçlı kap, hidrofor, elektrik tesisatı, elektrik panosu, kaçak akım koruma sistemi, topraklama, paratoner, yangın pompası, hidrant ve sprinkler gibi ekipman ve sistemler kendi teknik özelliklerine göre kontrol kapsamına alınmalıdır.